In veel organisaties is veiligheid geen kwestie van kennis.
De procedures zijn er, de risicoanalyses zijn correct en de preventieadviseur kent zijn vak. En toch gebeurt het: boodschappen worden niet opgevolgd, maatregelen blijven dode letter en het draagvlak blijft beperkt.
Het probleem zit zelden in wat er gezegd wordt.
Het zit in hoe het gezegd wordt.
Eén boodschap, verschillende werkelijkheden
Preventieadviseurs bewegen zich dagelijks tussen verschillende werelden. Wat voor een directie een kwestie is van risico en aansprakelijkheid, wordt door een operator vaak ervaren als iets dat het werk vertraagt. Een technisch profiel zoekt logica en detail, terwijl HR eerder kijkt naar welzijn en engagement.
Iedere stakeholder interpreteert dezelfde boodschap door zijn eigen bril.
Dat maakt communicatie in veiligheid fundamenteel complexer dan ze op het eerste gezicht lijkt. Het gaat niet alleen over correcte informatie, maar over aansluiting vinden bij hoe mensen denken, werken en beslissen
Waarom “correct uitleggen” niet volstaat
Veel veiligheidscommunicatie vertrekt impliciet vanuit een rationele aanname: als mensen de juiste informatie krijgen, zullen ze correct handelen.
Maar gedragswetenschap toont al jaren iets anders.
Onderzoek van Daniel Kahneman maakt duidelijk dat mensen vaak snel en intuïtief beslissen, eerder dan puur rationeel. Daarnaast spelen cognitieve biases en risicoperceptie een grote rol: mensen overschatten sommige risico’s en onderschatten andere, afhankelijk van context, ervaring en emotie.
Met andere woorden: informatie alleen verandert zelden gedrag.
Daarom blijven sommige perfect onderbouwde veiligheidsboodschappen zonder effect.
Communicatie als strategisch instrument
Wie impact wil creëren, moet communicatie anders benaderen. Niet als het overbrengen van informatie, maar als een hefboom voor gedragsverandering.
Dat betekent dat je als preventieadviseur niet alleen moet weten wat je wil zeggen, maar vooral hoe je het brengt. Dezelfde boodschap vraagt een andere invalshoek afhankelijk van wie tegenover je zit.
Een eenvoudige realiteit helpt hierbij: mensen luisteren vooral naar wat voor hen relevant voelt.
Wanneer een boodschap aansluit bij hun manier van denken, ontstaat er ruimte voor dialoog. Wanneer dat niet gebeurt, ontstaat weerstand.
Methodieken zoals Insights Discovery en elementen uit Neuro-Linguistic Programming bieden in dat kader praktische handvaten. Ze helpen om sneller in te schatten hoe iemand communiceert en beslissingen neemt, en om je eigen aanpak daarop af te stemmen.
Het gaat daarbij niet om trucjes, maar om effectiviteit. Wie zijn communicatie bewust aanpast, verhoogt de kans dat zijn boodschap ook echt landt.
Een concreet verschil in aanpak
Neem een typische situatie: je moet een werkgever overtuigen om te investeren in een bijkomende veiligheidsmaatregel.
De inhoud van je boodschap kan perfect onderbouwd zijn.
De cijfers kloppen, de risicoanalyse is helder en je aanbeveling is correct.
En toch loopt het gesprek vast.
Waarom? Omdat de manier van communiceren niet aansluit bij je gesprekspartner.
Een werkgever met eerder “rode” eigenschappen — resultaatgericht, direct en beslissingsgedreven — zit niet te wachten op vijf gedetailleerde Excel-sheets of een uitgebreide technische toelichting. Die wil snel weten: wat is het probleem, wat is de impact en wat moet er beslist worden?
Omgekeerd geldt hetzelfde.
Bij een werkgever met meer “blauwe” eigenschappen — analytisch, gestructureerd en detailgericht — werkt een snelle, intuïtieve pitch zonder onderbouwing net averechts. Daar wordt verwacht dat je voorbereid bent, dat je cijfers kent en dat je redenering klopt van begin tot einde.
De inhoud van je boodschap blijft identiek.
Maar de vorm, de structuur en het tempo van je communicatie maken het verschil.
En net daar ligt de sleutel: niet wat je zegt, maar hoe je aansluit bepaalt of je overtuigt — of weerstand creëert.
Let wel: niemand is puur één “kleur”. Gedrag is contextafhankelijk en verandert onder invloed van situatie, druk en rol — wie mensen in hokjes duwt, mist nuance en verliest impact.
En hoe verhoudt dit zich tot de Roos van Leary?
Binnen communicatie wordt vaak verwezen naar de Roos van Leary. Dit model helpt om interacties tussen mensen te begrijpen en toont hoe bepaald gedrag een voorspelbare reactie uitlokt.
Het is bijzonder waardevol om dynamieken te herkennen, zeker in situaties van spanning of conflict.
Tegelijk blijft het model eerder beschrijvend. Het helpt je begrijpen wat er gebeurt in de interactie, maar biedt minder concrete handvaten om je boodschap inhoudelijk en strategisch af te stemmen op verschillende types gesprekspartners.
Daar ligt net de meerwaarde van methodieken zoals Insights en PNL. Die richten zich niet alleen op gedrag, maar ook op perceptie, taalgebruik en communicatiestijl.
Waar de Roos van Leary helpt om interacties te lezen, helpen deze methodieken om ze actief te sturen en te beïnvloeden.
De rol van de preventieadviseur evolueert
De preventieadviseur van vandaag is meer dan een inhoudelijke expert.
Hij of zij is een schakel tussen verschillende belangen, een vertaler van risico’s naar de praktijk en steeds vaker ook een beïnvloeder binnen de organisatie.
Uit praktijkervaringen in organisaties en opleidingstrajecten blijkt duidelijk dat technische correctheid op zich niet volstaat . Pas wanneer communicatie afgestemd is op de gesprekspartner, ontstaat er beweging.
Dat is waar draagvlak groeit.
Dat is waar veiligheid effectief wordt.
Tot slot
Veiligheid draait uiteindelijk niet alleen om procedures of regelgeving.
Het draait om mensen die keuzes maken, vaak onder druk, vaak snel en niet altijd rationeel.
Wie daarin impact wil hebben, moet verder kijken dan de inhoud alleen.
En net daar maakt communicatie het verschil.
Niet door meer te zeggen.
Maar door beter aan te sluiten.
Michaël Marbais
Ondernemer en preventieadviseur niveau 1.
Als bestuurder van Kingsm3n, Ken Do It en S.Godart helpt hij bedrijven om veiligheid, beveiliging, leiderschap en mensgericht beleid concreet te maken – in elke routine én elke crisis.
